2 gramlık kompozit şırıngasından kaç dolgu çıkar?

Bu soruyu bir klinikte sorduğunuzda hemen bir cevap alırsınız, ve cevaplar birbirini tutmaz.

Bizim konuştuğumuz hekimin ifadesi şuydu: aynı 2 gramlık kompozit paketinden bir hekim 70 ila 80 dolgu, başka bir hekim 150 ila 200 dolgu çıkarabilir. Yani aynı klinikte, aynı üründen, iki buçuk kata varan bir fark.

Sonra literatüre baktık. Literatür bambaşka bir şey söylüyor.

#Tartılmış veri ne diyor

Kompozit tüketimini gerçekten ölçen çalışmalar var. Yöntem basit ve doğrudan: kompozit yapay dişlere yerleştiriliyor, hassas dijital terazide (Mettler Toledo AB-S, okuma aralığı 0,01 ila 0,1 mg) tartılıyor, diş ağırlığı düşülüyor, geriye net materyal kütlesi kalıyor. Yedi farklı marka test edilmiş.

Kaynak: Hebling, Gonçalves ve Queluz, Sınıf III, IV ve V restorasyonlarda materyal maliyet analizi, Braz J Oral Sci 2013;12(4).

Posterior için aynı veri elimizde yok. Aynı ekibin posterior restorasyonlar üzerine ikinci bir çalışması var (Hebling ve Trentin, Rev Odontol UNESP 2013;42(3):144-51) ve yöntem bölümünde kompozitin yerleştirildikten sonra hassas terazide tartıldığını yazıyor, ama yayınlanan sonuçlar maliyet olarak veriliyor, restorasyon başına gram olarak değil. Bu yüzden aşağıdaki tabloda posterior satırı yok. Bir gram rakamı uydurmaktansa boş bırakmayı tercih ediyoruz, çünkü posterior dolgular bir klinikte en sık yapılan iş ve oraya konacak yanlış bir sayı her hesabı bozar.

#Şırınga başına kaba hesap

Bu kütleleri şırınga gramajına bölünce:

Burada iki şeye dikkat edin.

Birincisi, literatür ortalaması hekimin verdiği aralığın en savurgan ucuna denk geliyor. 70 ila 80 dolgu diyen hekim literatürle uyumlu. 150 ila 200 diyen hekim, en verimli sınıfta bile ölçülen ortalamanın iki katından fazla iş çıkarıyor demek oluyor.

İkincisi, bu ölçümler laboratuvar koşullarında yapıldı. Klinikte şırıngadan fazla sıkıp atma var, tabaka tabaka çalışırken artan var, tek kullanımlık uçta kalan var. Hepsi verimi daha da düşürür. Yani gerçek rakam bu tablonun altında, üstünde değil.

#Öyleyse doğru sayı hangisi

İkisi de doğru olabilir, ve mesele tam olarak bu.

Literatürdeki standart sapmalara bakın: Sınıf IV'te %77. Yani ölçülen restorasyonların kendi içinde bile, tek bir operatörün elinde ve laboratuvar koşullarında, tüketim iki katından fazla oynuyor. Posterior çalışma ise sınıflar ve diş tipleri arasında maliyet bakımından anlamlı bir fark bulamamış.

Bunun anlamı şu: "bir dolgu şu kadar kompozit harcar" cümlesinin doğru bir cevabı yok. Cevap şuna bağlı:

• Hangi hekim. El alışkanlığı, tabakalama tekniği, ne kadar fazla sıkıp attığı.
• Hangi diş. Molar mı premolar mı, ön grup mu.
• Hangi kavite. Sığ mı derin mi, kaç yüzey.
• Hangi ürün. Marka ve kıvam da ölçülen değerleri değiştiriyor.

Tek bir sayı arayan her sistem, hekimlerin yarısında iki kat yanılıyor.

#Kendi kliniğinizin sayısını bulmanın yolu

Şırınga tartmanıza gerek yok, ve tartmamalısınız da: bir klinikte bunu düzenli yapacak kimse yok.

Gereken tek şey paketin ömrünü işaretlemek:

1. Paket açıldığında bir dokunuş. O şırınganın ömrü oradan başlar.
2. Arada yapılan işlemler zaten kaydediliyor: diş, yüzey, hekim.
3. Paket bittiğinde ikinci ve son dokunuş.

Şimdi elinizde bir ölçüm var:

o hekimin katsayısı = paket gramajı ÷ (açılış ile bitiş arasındaki işler)

Yüzey sayısı da kaydediliyorsa düz ortalama yerine ağırlıklı çözüm yapılabilir:

paket_toplamı = Σ (yüzey_sayısı × yüzey_başına_tüketim)

Birkaç paket gözleminden hekim bazında yüzey başına tüketim çözülür. Literatür ortalamaları, veri birikene kadar makul bir başlangıç noktası verir ve klinik verisi geldikçe yerini bırakır.

Pratikte genellikle iki paket yetiyor. O andan sonra ekrandaki sayı tahmin değil, o kliniğin kendi geçmişi.

#Bir uyarı: kuruluşta açık olan paketler

Bu ölçümün tek gerçek düşmanı var. Sistemi kurduğunuz gün tezgâhta yarısı bitmiş şırıngalar duruyor. Onlar bir ölçüm değil, çünkü ne zaman açıldıklarını ve o zamana kadar kaç iş gördüklerini kimse bilmiyor.

Yarım bir şırınga verim hesabına girerse, normal çalışan bir hekim savurgan görünür. Bu ayrımı yapmayan bir kurulum ilk günden yanlış sayı üretir ve güveni ilk haftada kaybeder.

Doğru davranış: kuruluşta girilen açık paketler ekranda saymaya devam eder ama verim hesabına hiç girmez. Sistem öğrenmeye, sıfırdan açılan ilk gerçek paketten başlar.

Ayrıntısı: klinikte ilk stok sayımı nasıl yapılır.

#Bu sayının neye yaradığı

"Kaç dolgu çıkar" sorusu tek başına bir merak sorusu. Ama üç şeyin kilidini açıyor.

Sipariş zamanlaması. "48 gram kaldı" kimseye bir şey söylemez. "Bu şırıngadan sizde yaklaşık 30 dolgu daha çıkar" bir karar cümlesidir.

İşlem maliyeti. Katsayı bilinmeden bir dolgunun malzeme maliyeti hesaplanamaz. Ayrıntısı: işlem başına gerçek malzeme maliyeti.

Hekim farkı. Aynı klinikte iki katı fark varsa, bu bir eğitim konusu, bir ürün seçimi konusu ya da sadece vaka karması farkı olabilir. Hangisi olduğunu ölçmeden bilemezsiniz, ve ölçmeden konuşmak da kimseye yaramaz.

#Sık sorulan sorular

#Hekimlerin kendi tahmini neden bu kadar iyimser?

Kimse kendi tüketimini saymıyor. Bir şırınga açılıyor, haftalar sonra bitiyor, arada kaç iş yapıldığı hiçbir yerde tutulmuyor. Tahmin, sayıya değil hissiyata dayanıyor. Bu bir profesyonellik eksikliği değil: sayının tutulduğu bir yer yok.

#Marka farkı sonucu değiştirir mi?

Evet. Ölçüm çalışmalarında yedi farklı marka test edilmiş ve gram başına maliyetleri belirgin biçimde farklı çıkmış. Kıvam da tüketimi etkiliyor. Bu yüzden katsayı hekim bazında değil, hekim ve ürün bazında tutulmalı.

#2 gram mı 4 gram mı almalıyım?

Bu tüketim hızına bağlı bir karar, ve iki tarafı var: büyük şırınga birim gram başına daha ucuzdur, ama açıldıktan sonra son kullanma tarihi işlemeye başlar ve az kullanılan bir renkte tarihi dolduğunda ucuz olmaktan çıkar. Kendi tüketim hızınızı bilmeden bu kararı veremezsiniz.

#Bu hesap bond, asit ve hipoklorit için de geçerli mi?

Evet, aynı model. Kısmi tüketilen her kalem aynı davranışı gösteriyor: kutuda kaç adet olduğu değil, açık şişede ne kaldığı önemli. Bond için tipik rakamlar hasta başına çok küçük olduğu için bir şişe yüzlerce hastaya yeter, ama o yüzlerin kaç olduğunu ölçmeden sipariş zamanlaması yapılamaz.

#Kaynaklar

• Hebling E, Gonçalves RL, Queluz DP. Cost analysis of materials used in Class III, IV and V composite resin restorations. Braz J Oral Sci. 2013;12(4).
• Hebling E, Trentin ÉF. Análise de custo de materiais utilizados em restaurações dentárias em resina composta. Rev Odontol UNESP 2013;42(3):144-51. Sınıf I ve II kaviteler, yapay premolar ve molarlarda. Sonuçlar bölümü maliyet bildiriyor; restorasyon başına kütle bildirmiyor.