Bir dolgunun gerçek malzeme maliyeti nasıl hesaplanır

Bir kliniğe "bir dolgunun malzeme maliyeti ne kadar" diye sorduğunuzda genellikle iki cevaptan biri gelir. Ya bir tahmin duyarsınız, ya da "kompozit şu kadara geliyor" diye bir ürün fiyatı duyarsınız. İkincisi bir işlem maliyeti değil, bir raf fiyatı.

Bu yazı aradaki farkın ne olduğunu ve hesabın nasıl yapıldığını anlatıyor.

#Formül

Bir işlemin malzeme maliyeti, o işlemde tüketilen her kalemin ödenen birim fiyat ile gerçek tüketim miktarı çarpımının toplamıdır:

işlem maliyeti = Σ (kalem birim fiyatı × o işlemde tüketilen miktar)

İki terim var ve klinikte ikisi de yanlış alınıyor.

Birinci terim, birim fiyat. Liste fiyatı değil, faturada ödenen tutar. Dental tedarikte toplu alım indirimleri, kampanya fiyatları ve depo farkları büyük. Liste fiyatı bu pazarda büyük ölçüde kurgudur.

İkinci terim, tüketim miktarı. Sabit bir reçete değil, o hekimin ölçülmüş katsayısı. Tartılmış literatür verisinde aynı sınıf restorasyonda değişkenlik %77'ye kadar çıkıyor, ve klinikte hekimden hekime fark bunun üstüne biniyor.

#Örnek: tek yüzeyli posterior kompozit dolgu

Rakamlar örnek amaçlı, kendi faturalarınızla değiştirmeniz gereken yer belli.

Kalemler ve ödenen fiyatlar:

Tüketim, ölçülmüş katsayılarla:

Şimdi aynı hesabı, kompozit tüketimi klinik ortalamasının bir buçuk katı olan bir hekim için yapın: kompozit satırı 28,00 ₺ yerine 42,00 ₺ olur ve toplam 168,80 ₺'ye çıkar. Tek kalemde %9'luk bir işlem maliyeti farkı, ve bu sadece kompozitten.

Kompozit satırındaki 0,08 g bir varsayım, ölçülmüş bir değer değil. Posterior restorasyonlar için yayınlanmış tartım verisi bulamadık; anterior sınıflar için var ve 0,021 ile 0,052 g arasında değişiyor. Zaten yazının bütün noktası bu: bu satırı doğru dolduran tek şey sizin kendi kliniğinizin ölçümü.

Kompozit sarf maliyetinin en büyük kalemi bile değil. Onu üç dört katına çıkaran bir hekim farkı ya da fire, toplam üzerinde ciddi bir fark yaratır ve hiçbir yerde görünmez.

#Klinikte en sık yapılan dört hata

1. Liste fiyatı kullanmak. Depo kataloğundaki fiyat sizin ödediğiniz fiyat değil. Toplu alımda ve kampanyada arada belirgin fark olur, ve maliyet olduğundan yüksek çıkar. Yüksek çıkan maliyet üzerinden yapılan fiyatlandırma da rekabetçi olmaz.

2. Sabit reçete kullanmak. "Bir dolgu 0,2 gram harcar" cümlesi hekimlerin yarısı için iki kat yanlış. Yanlış olduğu için de kimse ona bakmaz. Ayrıntısı: kompozit şırıngasından kaç dolgu çıkar.

3. Tek kullanımlık kalemleri unutmak. Eldiven, maske, örtü, tükürük emici, matris bandı, wedge. Tek tek küçük, işlem başına toplamı kompozitten büyük olabiliyor. Bu kalemler hiçbir stok modülünde işleme bağlanmıyor çünkü hepsi "adet" tipinde ve kimse hangi işlemde kaç tane gittiğini kaydetmiyor.

4. Son kullanma tarihiyle çöpe gideni maliyete yazmamak. Tarihi dolan bir kutu kâğıt üzerinde stok, gerçekte gider. Yılda birkaç kalemde bile bu, işlem maliyetine yayıldığında görünür bir rakam olur.

#Bir de fireyi hesaba katın

Laboratuvar ölçümleri fire içermez. Klinikte içerir:

• Şırıngadan fazla sıkılıp atılan.
• Tabakalama sırasında kirlenen ve kullanılamayan.
• Renk tutmadığı için baştan yapılan restorasyon.
• Açıldıktan sonra kullanılmayıp tarihi dolan.

Bunların hiçbiri bir reçeteye yazılamaz, ama paket ömrü izlendiğinde otomatik olarak hesaba girer: paket açılıp bittiğinde arada kaç iş yapıldıysa fire zaten o sayının içindedir. Ölçülen katsayının teorik hesaptan üstün olmasının asıl sebebi bu.

#Bu sayı ne işe yarıyor

Fiyat listesi. Bir işlemin malzeme maliyetini bilmeden fiyat koymak, hangi işlemin kârlı olduğunu bilmeden çalışmak demektir. Bazı işlemlerde malzeme payı beklenenden yüksek çıkar ve fiyat listesi buna göre düzeltilir.

Hekim hakedişi. Ciro payı üzerinden çalışan bir klinikte, malzemeyi kimin ne kadar tükettiği hakedişin bir parçası mı değil mi sorusu er ya da geç masaya gelir. Ayrıntısı: diş hekimi hakediş hesaplama.

Ürün seçimi. Gram başına daha pahalı bir kompozit, daha az fire veriyorsa işlem başına daha ucuz olabilir. Bu karşılaştırma ancak işlem başına maliyet ölçülüyorsa yapılabilir.

Alım pazarlığı. Bir depoyla fiyat konuşurken elinizde yıllık gerçek tüketim rakamı olması, katalog fiyatına bakmaktan farklı bir konumdur.

#Ne kadarı normal

Türkiye için yayınlanmış bir kıyas rakamı bulamadık. ABD'de yaygın kullanılan başparmak kuralı, sarf malzemenin tahsilatın %5 ila %6'sı olması, %8'in üstünün ise incelenmesi gereken bir işaret sayılması yönünde. Laboratuvar ve sarf birlikte %15'in altında tutuluyor.

Bu rakamları dikkatle kullanın. ABD'nin ürün fiyatları, işlem fiyatları ve vaka karması Türkiye'ye doğrudan taşınmaz. Buradaki asıl faydası, oranın büyüklük mertebesini vermesi: sarf malzeme, bir kliniğin en büyük gider kalemi değil, ama ölçülmediğinde sessizce iki katına çıkabilecek bir kalem.

Kendi kliniğiniz için anlamlı olan, sektör ortalaması değil kendi zaman serinizdir: bu ay geçen aya göre ne oldu, bu hekim klinik ortalamasına göre nerede.

#Sık sorulan sorular

#Bu hesabı Excel'de yapabilir miyim?

Fiyat tarafını evet. Tüketim tarafını hayır, çünkü hekim bazında gerçek katsayıyı elde etmek için paketlerin ne zaman açılıp ne zaman bittiğinin ve arada kaç iş yapıldığının kaydı gerekiyor. O kayıt tutulduğunda hesabın kendisi zaten kolay.

#Fiyatlar sürekli değişiyor, hangi fiyatı kullanmalıyım?

Tüketildiği paketin alındığı fatura fiyatını. Geçmiş bir ayın maliyetini bugünkü fiyatla hesaplarsanız, o ayın kârlılığını yanlış görürsünüz. Enflasyonun yüksek olduğu bir ortamda bu fark hızla büyür.

#Malzeme maliyetini hekime göstermek doğru mu?

Her hekim kendi rakamını ve isimsiz klinik ortalamasını görmeli, bir meslektaşını isimle görmemeli. Bu bir nezaket kuralı değil, ürünün çalışması için gereken bir kural: izlendiğini hisseden hekim veri girmeyi bırakır, veri girilmeyince hesap da biter.

#İmplant gibi serileştirilmiş ürünlerde hesap farklı mı?

Evet, ve daha kolay. Orada kısmi tüketim yok: bir implant bir hastaya gider, birim fiyatı doğrudan o işlemin maliyetidir. Zorluk maliyette değil, tekil takip ve bildirim tarafında. Ayrıntısı: ÜTS tekil takip: bildirimi kim yapar.

#Kaynaklar

• Hebling E, Gonçalves RL, Queluz DP. Cost analysis of materials used in Class III, IV and V composite resin restorations. Braz J Oral Sci. 2013;12(4).
• ABD sarf malzeme gider kıyasları için: Dental practice overhead benchmarks ve Overjet, average dental office overhead. Rakamlar ABD pazarına aittir.